Ο δημοσιογράφος Γιάννης Πρετεντέρης

Γιάννης Πρετεντέρης: «Η δημοσιογραφία είναι δουλειά»

Μια από τις σπάνιες φορές που δεν θέτει ο ίδιος τα ερωτήματα, ο δημοσιογράφος Γιάννης Πρετεντέρης σχολιάζει όσα συμβαίνουν γύρω μας και μιλάει για την εμπλοκή του Τύπου, αφήνοντας κατά μέρους τα προσχήματα (και τους τύπους).

Στην Ελλάδα πολιτική κάνουν τα δελτία ειδήσεων;

Ναι. Η τηλεόραση έχει αποκτήσει μεγάλη ισχύ στον δημόσιο χώρο την ώρα που ο θεσμικός πολιτικός λόγος έχει απαξιωθεί με δικά του λάθη. Λογικό είναι ο κόσμος να αναζητεί άλλα σημεία αναφοράς, άλλα πρόσωπα για να «ακουμπήσει». Θα έλεγα ότι τα δελτία ειδήσεων δίνουν τον τόνο στην πολιτική ζωή και η πολιτική είναι πολύ σοβαρή υπόθεση για να την αφήνουμε στους πολιτικούς.

Αυτό όμως δεν προσδίδει στον δημοσιογράφο έναν θεσμικό ρόλο που ενδεχομένως δεν του αναλογεί;


Τι θα πει «δεν του αναλογεί»; Εγώ τον διεκδικώ πλήρως τον ρόλο αυτό! Είναι η δουλειά μου και αμείβομαι για να την κάνω. Αν τώρα ο δημοσιογράφος αποκτά μεγάλη ισχύ, γιατί ταυτοχρόνως το πολιτικό σύστημα είναι απαξιωμένο, γιατί η δικαιοσύνη ερευνά δυόμισι χρόνια τις υποκλοπές και δεν βγάζει άκρη, γιατί όλα τα θεσμικά συστήματα βρίσκονται σε κρίση, τότε να δεχτούμε ότι μας δίδεται ένας επιπλέον ρόλος, όμως αυτή είναι η δουλειά μας.

Συμφωνείτε με την πρόταση του κυβερνητικού εκπροσώπου για εξαίρεση των δελτίων ειδήσεων από τις μετρήσεις;

Δεν καταλαβαίνω τι σχέση έχει η τηλεθέαση με την ποιότητα των δελτίων. Είναι σαν να πιστεύουμε ότι μπορούμε να καταπολεμήσουμε τη γρίπη, αρκεί να μη μετράμε τον πυρετό μας! Τι μας λέει ο κυβερνητικός εκπρόσωπος; «Για να έχετε καλές μετρήσεις, κάνετε αλητείες». Ε, λοιπόν, τον πληροφορώ πως κάνει λάθος.

Δηλαδή οι «εκρήξεις» μεταξύ οικοδεσποτών και καλεσμένων στα δελτία δεν είναι... προκατασκευασμένες;

Ασφαλώς όχι. Δεν πάμε στο δελτίο για να τσακωθούμε - σε ό,τι αφορά εμένα και το Mega τουλάχιστον. Συμβαίνει, πάντως, να διαφωνούμε, ακόμα και μεταξύ μας, με την Ολγα και την Ελλη, ή με κάποιον από τους καλεσμένους και αυτό να οδηγήσει σε μια επιθετικότητα. Δεν σημαίνει όμως ότι θα πλακωθούμε κιόλας! Οι διαφωνίες είναι μέσα στη ζωή. Δεν είμαστε ρομποτάκια. Αλίμονο αν βγαίναμε δέκα δημοσιογράφοι στην τηλεόραση και συμφωνούσαμε σε όλα. Δεν είμαστε Κομμουνιστικό Κόμμα...

Μου δίνετε την ευκαιρία να ζητήσω τη γνώμη σας για τα όσα είπε πρόσφατα η κ. Παπαρήγα περί σχεδιασμένης προβολής του κ. Καρατζαφέρη από τηλεοπτικά δίκτυα «όμορα» στο ΠΑΣΟΚ.

Δεν γίνεται να απαντήσω σοβαρά σε τέτοια πράγματα. Αυτά είναι γελοιότητες, μόνο η Παπαρήγα θα μπορούσε να τα πιστεύει.

Ωστόσο, ο κ. Καρατζαφέρης εμφανίζεται συχνά σε δελτία ειδήσεων.

Ασφαλώς. Ο κ. Καρατζαφέρης παίρνει ένα 5% στις δημοσκοπήσεις, σχεδόν όσο και το ΚΚΕ. Είναι ένα υπαρκτό πολιτικό ρεύμα, δικαιούται να εμφανίζεται. Οσο για τα περί υψηλών μετρήσεων που απολαμβάνουν οι εμφανίσεις του Καρατζαφέρη είναι μύθος. Εχει μονοπωλήσει και εκπομπές που δεν πήγαν καλά. Απλώς βρίσκει απήχηση στο κοινό που βλέπει τηλεόραση αργά το βράδυ και, κυρίως, έχει τη δυνατότητα να εκφέρει αντίθετες απόψεις σε πολλά θέματα, πράγμα πολύ χρήσιμο για τη ροή μιας κουβέντας. Να σ' το πω απλά: Στην Ελλάδα έχουμε ένα μεγάλο πρόβλημα. Κάθε φορά που σχεδιάζουμε μια εκπομπή ζητώ να μου φέρουν έναν δεξιό και τελικά έρχεται κάποιος ο οποίος εκθειάζει τον μεσαίο χώρο. Τους λέω «ρε παιδιά, δεν εννοούσα αυτόν, θέλω έναν δεξιό όπως τους ξέραμε παλιά, που θα υποστηρίζει την Εκκλησία, θα είναι με την πατρίδα, κανονικό δεξιό»! Η ΝΔ υποδύεται ένα κόμμα που δεν είναι. Πού να βρω, λοιπόν, εγώ δεξιό, αν δεν φέρω κάποιον σαν τον Καρατζαφέρη; Υπάρχει ένα ρεύμα του κόσμου που πρέπει να εκφραστεί από κάποιον τέλος πάντων. Σε αυτήν τη χώρα κάποιος πρέπει να είναι και δεξιός. Η ΝΔ υποκρίνεται ότι είναι κάτι άλλο. Ε, τότε αυτόν τον ρόλο θα τον παίξουν ο Καρατζαφέρης, ο Ψωμιάδης, ο Παπαθεμελής, ο Αδωνις Γεωργιάδης και όποιος άλλος προτίθεται...

Λέμε ότι τα κόμματα δεν παράγουν πολιτική. Τότε ποιο είναι το αντικείμενο των πολιτικών αναλυτών;

Να αναδεικνύουν ακριβώς αυτή την έλλειψη. Δεν μπορούμε να γίνουμε όλοι Αβραμόπουλοι. Χρειαζόμαστε και συγκρούσεις. Γιατί νομίζεις ότι ο Παπανδρέου ανέβηκε λίγο στις μετρήσεις με το που βγήκε επιθετικά; Αυτή είναι η λογική της πολιτικής. Ο Σαρκοζί πήρε τις εκλογές στη Γαλλία ως δεξιός, ούτε ως κεντρώος, ούτε ως «μεσαίος χώρος». Πήγε και είπε «κύριοι, είμαι καραδεξιός του κερατά και θεωρώ ότι η κοινωνία μας πρέπει να μπει σε μια τάξη». Χρειαζόμαστε τους δεξιούς όσο και τους κομμουνιστές. Δουλειά της Παπαρήγα, ας πούμε, είναι να μέμφεται την Αμερική, τον καπιταλισμό, τον ιμπεριαλισμό...

Σε ένα δελτίο όπως αυτό του Mega νιώθετε ότι υπηρετείτε κάποιον ρόλο;

Ουδέποτε, και αυτό είναι κάτι στο οποίο πάντα συμφωνούσαμε με τον Χρήστο Παναγιωτόπουλο, η συμβολή του οποίου στη διαμόρφωση και την επιτυχία του δελτίου είναι τεράστια. Οι ρόλοι είναι για τις επιθεωρήσεις, όχι για τα δελτία ειδήσεων. Αντίθετα, στο Mega υπηρετούμε απόψεις, δίνουμε πληροφορίες, προσπαθούμε να φωτίσουμε ένα γεγονός.

Τελευταία βλέπουμε συχνά δημοσιογράφους να ανοίγουν διακαναλικές κόντρες. Δεν λέει κάτι αυτό για τον χώρο;

Προφανώς λέει και δεν είναι κολακευτικό. Εγώ πάντως δεν το έχω κάνει ποτέ και ούτε προτίθεμαι. Εχω γίνει στόχος στο παρελθόν και δεν έχω απαντήσει. Είναι στάση ζωής. Αν ήταν στο χέρι μου, θα τους άρπαζα όλους αυτούς και θα τους πήγαινα στα Πειθαρχικά των Δημοσιογραφικών Ενώσεων. Δεν έχει καμία λογική το «ξεκατίνιασμα», είναι υποτιμητικό για το επάγγελμα.

Κάποιοι σας κατηγορούν για δεξιόστροφες αντιλήψεις, όπως όταν επικροτήσατε τις δηλώσεις Μητσοτάκη περί της αμερικανικής συμβολής στον Εμφύλιο.

Εγώ βασικά δεν είμαι με κανέναν ή τουλάχιστον προσπαθώ. Θα έλεγα, πάντως, ότι βρίσκομαι πιο κοντά στον μεσαίο χώρο, όχι πολιτικά αλλά με την έννοια της μεγάλης πλειοψηφίας του ελληνικού λαού. Δεν νομίζω ότι υπάρχει κανείς στην Ελλάδα που να πιστεύει ότι κακώς έχασε το Κομμουνιστικό Κόμμα τον Εμφύλιο, πλην ίσως δέκα «στόκων» που θα ήθελαν να είχαμε γίνει Βουλγαρία και Αλβανία. Εγώ, λοιπόν, δεν μπορώ να είμαι με τους δέκα «στόκους» και αν θέλουν να με χαρακτηρίζουν κάπως, ας το κάνουν. Στις φοιτητικές κινητοποιήσεις, για παράδειγμα, υπήρχε η άποψη ότι έπρεπε να είμαι με τους φοιτητές. Εγώ δεν είμαι με κανέναν φοιτητή, είμαι με τα καλά πανεπιστήμια. Μεταξύ των αστυνομικών και των φοιτητών δεν επιλέγω. Ενδεχομένως είμαι με τον Παναθηναϊκό (!), αλλά όταν μιλάμε για όλα τα άλλα ζητήματα νομίζω ότι προσπαθώ να εκπροσωπώ τις μεγάλες τάσεις της κοινής γνώμης.

Για να έχει κάποιος καλή πληροφόρηση, δεν χρειάζεται να είναι... διαπλεκόμενος;

Δεν το καταλαβαίνω αυτό. Εχω σχέσεις εργασίας με όλα τα κέντρα εξουσίας στην Ελλάδα. Δεν έχω όμως σχέσεις εξάρτησης. Πώς αλλιώς θα έκανα τη δουλειά μου; Το έχω γράψει αρκετές φορές στο παρελθόν ότι η ιστορία της διαπλοκής είναι μια ηλιθιότητα, εφευρέθηκε για να στιγματίσει πρόσωπα και παρατάξεις. Είναι ένας όρος ενοχοποιημένος χωρίς λόγο. Το να μιλάει ο δημοσιογράφος με πολιτικούς ή οικονομικούς παράγοντες δεν σημαίνει ότι τους ελέγχει ή ελέγχεται. Για να κάνω τη δουλειά μου πρέπει να ξέρω κάποια πράγματα. Πού θα τα μάθω, στη λαϊκή; Θεωρώ ότι ο όρος «διαπλοκή» εφευρέθηκε επί τούτου από τη ΝΔ για να πλήξει -τότε- το ΠΑΣΟΚ και να στιγματίσει το σύστημα εξουσίας, ώστε να συστήσει αμέσως μετά ένα άλλο, δικό της.

Με τόσες παράλληλες δραστηριότητες, υπάρχουν φορές που καταλήγετε σπίτι «κουβαλώντας» μαζί τον Καραμανλή και τον Παπανδρέου;

Βέβαια. Δουλεύω σταθερά δώδεκα ώρες την ημέρα, καμιά φορά φτάνω και τις δεκαπέντε! Εδώ και χρόνια προσπαθώ να αφήνω μακριά τη δουλειά από το σπίτι, ωστόσο δεν το καταφέρνω πάντα.

Τα παιδιά σας βλέπουν δελτίο ειδήσεων;

Ασφαλώς. Οχι τακτικά, αλλά κυρίως όταν υπάρχουν σημαντικά θέματα. Βλέπουν και κρίνουν τις καταστάσεις. Συχνά μάλιστα, έχουν πάρα πολύ καλή κρίση.

Ισχύει αυτό που λένε ότι τα παιδιά αντιλαμβάνονται τα πράγματα πολύ πιο ξεκάθαρα από τους ενηλίκους;

Καλά, μην υπερβάλλουμε. Στην Ελλάδα υπάρχει η θεωρία ότι όποιος είναι νέος έχει και δίκιο, κάτι που δεν ισχύει - μην πω ότι> >συμβαίνει το αντίθετο. Εχουμε μια τάση να κολακεύουμε τα παιδιά, τους νέους, τους φοιτητές, ότι τα λένε ωραία, ότι θέλουν τον κόσμο καλύτερο. Δεν το κατάλαβα αυτό. Εγώ δηλαδή, δεν θέλω έναν καλύτερο κόσμο; Γιατί δηλαδή κάποιος έχει το δικαίωμα να το θέλει περισσότερο από εμένα; Επειδή απλά είναι νεότερος; Οι νέοι μερικές φορές κάνουν εύστοχες παρατηρήσεις, άλλες πάλι όχι. Δεν εξουσιοδοτώ κανέναν για να με εκπροσωπήσει στην κίνηση αλλαγής του κόσμου, αν υπάρχει μια τέτοια διαδικασία. Ούτε τους φοιτητές, ούτε τα παιδιά, ούτε τα νήπια, ούτε τα βρέφη.

Να το πάμε ένα βήμα παρακάτω: Οι νέοι στην Ελλάδα είναι συνειδητοποιημένοι; Εχουν σχέση οι κινητοποιήσεις τους με εκείνες των Γάλλων, ας πούμε;

Κινητοποιήσεις κάνουν οι απελπισμένοι. Στο Παρίσι, εκείνοι που εξεγέρθηκαν ήταν στα όρια της απελπισίας. Στην Ελλάδα δεν υπάρχει καμία απελπισία, οι φοιτητές που εξεγέρθηκαν ανήκουν στο προνομιακό κομμάτι της κοινωνίας, οι γονείς τους ξόδεψαν τεράστια ποσά για να πάνε σε ένα πανεπιστήμιο που υποτίθεται ότι είναι δωρεάν, στο οποίο όμως ουδέποτε ή σπανίως φοιτούν. Στη Γαλλία, την οποία ξέρω αρκετά καλά, τα προάστια των πολλών μετανάστών είναι, όχι τρίτος, αλλά τέταρτος κόσμος. Οποιος συγκρίνει τα δικά μας παιδιά με εκείνα, μάλλον δεν ξέρει για τι μιλάει.

Ο κόσμος δεν είναι απελπισμένος, αλλά βλέποντας τους αναγνωρίσιμους δημοσιογράφους συμπεραίνει με κάποια καχυποψία ότι ζουν σαν Κροίσοι. Ισχύει;

Οχι, δεν ζω σαν Κροίσος. Ζω σαν εύπορος επαγγελματίας και δεν νομίζω ότι έχω κατηγορηθεί ποτέ για κάτι άλλο. Βγάζω καλά λεφτά, όχι όμως υπερβολικά.

Εστω. Ενας καλοπληρωμένος δημοσιογράφος είναι σε θέση να καταλάβει τα προβλήματα του μέσου πολίτη;

Νομίζω πως ναι. Αλλά να τα καταλάβω, όχι να τα ζήσω απαραιτήτως. Τα προβλήματα του πολίτη δεν είναι δική μου δουλειά αλλά των πολιτικών. Καταλαβαίνω πως μπορεί κανείς να ταλαιπωρείται στην εφορία, αλλά δουλειά του δημοσιογράφου είναι απλά να επισημαίνει το πρόβλημα. Δεν χρειάζεται να είμαι ναυαγός για να πω τη γνώμη μου, όταν βουλιάζει ένα πλοίο. Αν χρειαζόταν να ζήσω τα προβλήματα κάθε Ελληνα για να έχω άποψη, αλίμονό μου! Πρέπει λοιπόν, να προσδιορίσουμε τι ακριβώς κάνουμε. Λένε ότι η δημοσιογραφία είναι λειτούργημα. Τρίχες! Η δημοσιογραφία είναι δουλειά και πρέπει να την κάνουμε καλά. Τα λειτουργήματα τα αφήνουμε στους παπάδες.

Μου λένε ότι κάποτε σνομπάρατε τις βραβεύσεις, όμως πρόσφατα σας είδαμε να παραλαμβάνετε με ικανοποίηση το βραβείο του Ιδρύματος Μπότση.

Μα υπάρχει κανείς που να βραβεύεται και να είναι δυσαρεστημένος; Ούτε σνόμπαρα ποτέ τις βραβεύσεις, απλά πάντα έλεγα ότι όλοι ζητούμε τον έπαινο του δήμου και των σοφιστών. Οταν έχεις τον έπαινο του δήμου είναι καλό να έχεις και των σοφιστών. Προσωπικά, έχω πάρει και τα τρία δημοσιογραφικά βραβεία που υπάρχουν στην Ελλάδα και είμαι πολύ ευχαριστημένος.

Αν δεν είχατε άλλη διέξοδο, θα προτιμούσατε να πέσετε στα χέρια των κουκουλοφόρων ή της Ασφάλειας;

Εγώ είμαι θεσμικός τύπος, προτιμώ την Ασφάλεια! Εστω και μια προβληματική Ασφάλεια είναι ελεγχόμενη. Για να σοβαρευτούμε, δεν θα προτιμούσα ούτε τους μεν ούτε τους δε, όμως στο τέλος είμαι με τη συντεταγμένη πολιτεία. Θεωρώ ότι ακόμα και όταν η πολιτεία παρεκτρέπεται, έχει τα μέσα για να επανέλθει στην τάξη.

Πρωθυπουργός ή πρόεδρος του Παναθηναϊκού για μια μέρα;

Δεν υπάρχει αμφιβολία, πρόεδρος του Παναθηναϊκού! Χρειάζεται πολλή δουλειά εκεί, υπάρχει πρόβλημα.

Ο Παναθηναϊκός σάς χαλαρώνει;

Μέχρι πριν από δέκα χρόνια, μόνο ο Παναθηναϊκός. Σήμερα βλέπω ξένο ποδόσφαιρο, ξένο μπάσκετ - τα αθλητικά είναι το μόνο πράγμα που παρακολουθώ στην τηλεόραση. Πάντα όμως αγαπούσα τον αθλητισμό συνολικά. Οταν σπούδαζα στο εξωτερικό, βρήκα τρόπο να υποστηρίζω την ομάδα της πόλης ώστε να πηγαίνω κάθε εβδομάδα στο γήπεδο. Γενικά μπορώ να παθιαστώ βλέποντας Τσάρλτον-Γουέστ Χαμ χωρίς να είμαι με τον έναν ή τον άλλο.

Ποια είναι η μεγαλύτερη «ανατροπή» που έχετε κάνει στη ζωή σας;

Οτι είπα τη γνώμη μου. Κάποια μέρα, σκέφτηκα ότι «εγώ αυτό πιστεύω και πρέπει να το πω». Μέχρι τότε είχα μεγάλο πρόβλημα να το κάνω, νόμιζα ότι δεν ήταν σωστό να λέμε τη γνώμη μας δημοσίως. Η ανατροπή για μένα έγινε την ημέρα που αποφάσισα να εκτεθώ, να υποστώ τον καθένα που με κρίνει, την Παπαρήγα, τον κουκουλοφόρο, τον συνδικαλιστή αστυνομικό, όλους.

Αν το debate ήταν αύριο τι θα ρωτούσατε τον πρωθυπουργό;

Θα ρωτούσα κάτι στο οποίο μάλλον δεν θα μπορούσε να απαντήσει. Η μόνιμη απορία μου για τον Καραμανλή είναι η εξής: Εξελέγη ως ο πιο ισχυρός πρωθυπουργός στην Ελλάδα μετά το 1981 και τον Ανδρέα Παπανδρέου και χρησιμοποίησε αυτή την απίστευτη ισχύ για να μην κάνει τίποτα. Γιατί αυτή η χαμένη ευκαιρία; Αν αύριο ο Καραμανλής χάσει τις εκλογές, τι θα έχει μείνει; Τα ομόλογα, οι υποκλοπές, οι κουμπάροι, τίποτε άλλο. Γιατί αυτός ο άνθρωπος που είναι συμπαθέστατος, καλλιεργημένος, καλοπροαίρετος, έχει όλα τα καλά, επέλεξε να μην κάνει απολύτως τίποτα;

Υπάρχει μια ερώτηση που δεν θα θέλατε να σας κάνω;

Δεν κρύβω μεγάλα μυστικά. Δεν μου αρέσει, πάντως, να δημοσιοποιώ τη γνώμη μου για τους ανθρώπους. Αν έχω κάτι να πω για οποιονδήποτε, θα το πω στον ίδιο. Το «ξεκατίνιασμα» δεν μου αρέσει.

Πηγή: ΕΘΝΟΣ 15/7/2007. Συνέντευξη στον Χρήστο Κυριαζή